Kolesterolün sağlık açısından önemi
Kolesterol, vücudun ihtiyaç duyduğu bir maddedir. Ancak kanda yüksek düzeyde bulunması kalp ve damar sağlığını olumsuz etkileyebilir. Halk arasında “kötü kolesterol” olarak bilinen LDL kolesterol yüksekliği, sigara kullanımı ve yüksek tansiyonla birlikte, kalp krizi geçiren hastalarda sık görülen risk faktörleri arasındadır.
Kolesterol hedeflerinin kişiye göre belirlenmesi
Kolesterol hedefi kişiye göre değişir. İlaç tedavisi gerekip gerekmediği yalnızca kan tahlili sonuçlarına göre belirlenmez. Daha önce kalp krizi geçirilmiş olması, diyabet ve diğer risk faktörleri de değerlendirilir. Bu nedenle sizin için uygun LDL kolesterol hedefi, başka bir kişinin hedefinden farklı olabilir.
Kolesterol ilaçları hayat kurtarır mı?
Statinler uzun süredir kullanılan ve kapsamlı araştırmalarla değerlendirilen kalp hastalarının en sık kullandığı kolesterol ilaçlarıdır. Karaciğerde kolesterol sentezini azaltır ve karaciğer hücrelerindeki LDL reseptörlerini artırarak kandaki LDL kolesterolün temizlenmesini sağlarlar. Statinler kalp ve damar hastalıklarının birincil (hastalık olmadan) ve ikincil (hastalık olduktan sonra) korunmasında da temel tedavi seçenekleri arasında yer alırlar. Birincil korunmada ilaç tedavisine ilişkin öneri sınıfı, toplam kalp-damar riski ve LDL düzeyine göre değişir; yüksek veya çok yüksek riskli olmak tek başına her durumda sınıf I öneri anlamına gelmez. Ancak İkincil korunmada yani kalp-damar hastalığı bulunan kişilerde statinler tedavinin temelini oluşturur ve olmazsa olmaz ilaçlardan biridir. Asıl en büyük fayda bu hastalarda olmaktadır.
Kalp krizi geçirmiş, stent veya bypass olmuş ya da damar tıkanıklığı tespit edilmiş hastalarda statin kullanmak bir tercih değil, tedavinin temel bir parçasıdır. Bu kişilerde yeni bir kalp krizi veya inme riski zaten yüksektir ve statinler bu riski anlamlı ölçüde düşürür. Aynı CTT analizinde, LDL kolesterol 1 mmol/L (yaklaşık 38,7 mg/dL) azaldığında kalp hastalığına bağlı ölümlerde yaklaşık %20 azalma görülmüştür. Yani LDL ne kadar çok düşerse fayda da o kadar artar. Araştırmacılar, LDL kolesterolün 2-3 mmol/L (yaklaşık 77-116 mg/dL) düşürülmesiyle ciddi damar olayı riskinin yaklaşık %40-50 azalabileceğini belirtmiştir. Dahası, daha önce statin kullanan hastalarda bile dozu artırarak veya daha güçlü bir statine geçerek LDL’yi daha da düşürmek, ciddi damar olaylarında yaklaşık %15 ek azalma sağlamıştır. Bu ek azalmanın içinde kalp krizi veya kalp kaynaklı ölümde yaklaşık %13, damar açma işleminde (stent, bypass) yaklaşık %19, felçte (inme) yaklaşık %16 düşüş vardır. Önemli bir nokta da şudur: Bu yarar, LDL değeri düşük olan hastalarda bile görülmüştür. Bu nedenle kalp hastalarında ilacın bırakılmaması, düzenli kullanılması ve doktorun belirlediği LDL hedefine ulaşılması gerekir.
Sonuç olarak;
- Statinler en çok kalp krizi geçirmiş veya kalp-damar hastalığı olanlarda işe yarar.
- Bu kişilerde hem kalp-damar kaynaklı ölümleri hem de genel ölüm riskini azaltırlar.
- Kalp hastalığı henüz olmayanlarda yarar daha sınırlıdır ve kişinin riskine göre değişir.
- Kalp krizi geçirmiş hastalar ilacı ömür boyu kullanmalı ve doktorun belirlediği LDL hedefine ulaşmalıdır.