II. Karabağ Savaşı, Azerbaycan'ın uluslararası hukuk tarafından tanınan ancak uzun yıllar Ermenistan'ın işgali altında bulunan topraklarını kurtarmak amacıyla 27 Eylül 2020 tarihinde başlattığı askerî harekâttır. Kırk dört gün süren savaş, 10 Kasım 2020 tarihinde imzalanan üçlü bildiriyle sona ermiş ve Azerbaycan tarihinin en önemli askerî ve siyasi zaferlerinden biri olarak kayıtlara geçmiştir.
Yaklaşık otuz yıl süren işgal boyunca Karabağ ve çevresindeki yedi il büyük ölçüde tahrip edilmiş, yüz binlerce Azerbaycanlı doğdukları topraklardan göç etmek zorunda kalmıştır. Uzun yıllar devam eden diplomatik girişimlerden somut bir sonuç alınamaması üzerine Azerbaycan Ordusu, işgal altındaki bölgeleri kurtarmak amacıyla kapsamlı bir askerî operasyon başlatmıştır.
Savaş boyunca Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri, modern askerî teknolojiler, yüksek koordinasyon ve profesyonel harekât planlaması sayesinde önemli başarılar elde etmiştir. Cebrayıl, Fuzuli, Zengilan, Kubadlı ve birçok yerleşim birimi işgalden kurtarılmış, stratejik öneme sahip bölgeler Azerbaycan'ın kontrolüne geçmiştir. Savaşın dönüm noktalarından biri ise 8 Kasım 2020 tarihinde Şuşa şehrinin kurtarılması olmuştur. Şuşa'nın özgürlüğüne kavuşması, hem askerî hem de tarihî ve kültürel açıdan büyük önem taşımış, zaferin sembolü hâline gelmiştir.
10 Kasım 2020 tarihinde Azerbaycan, Ermenistan ve Rusya arasında imzalanan üçlü bildiri ile savaş sona ermiş; Ağdam, Kelbecer ve Laçın illeri de savaş yapılmaksızın Azerbaycan'a iade edilmiştir. Böylece Azerbaycan, uluslararası hukuk çerçevesinde toprak bütünlüğünün önemli bir bölümünü yeniden sağlamıştır. II. Karabağ Savaşı, Azerbaycan tarihine "Vatan Savaşı" olarak geçmiş; bağımsızlığın, egemenliğin ve toprak bütünlüğünün korunması uğruna verilen haklı mücadelenin en önemli simgelerinden biri olmuştur.
Savaş boyunca subaylar, astsubaylar ve erler, en zorlu muharebe şartlarında büyük bir kararlılık ve kahramanlık sergileyerek stratejik öneme sahip birçok bölgenin kurtarılmasında önemli rol oynamışlardır. Bu kahramanlardan biri de hayatını Azerbaycan Ordusuna adamış, örnek bir asker, cesur bir komutan ve Vatan Savaşı'nın kahramanlarından Şehit Yarbay Ekrem Yunus Şadmanovdur. Onun onurlu yaşamı, askeri kariyeri ve vatana bağlılığı, bugünün ve geleceğin nesilleri için gerçek bir vatanseverlik örneği niteliğindedir.
Ekrem Şadmanov, 1 Mart 1984 tarihinde Azerbaycan'ın Kelbecer ilinin Zivel köyünde dünyaya geldi. İlköğrenimine 1990 yılında doğduğu köyde başladı. Ancak 1993 yılında Kelbecer'in Ermenistan tarafından işgal edilmesi, onun hayatında da derin izler bıraktı. Ailesiyle birlikte doğup büyüdüğü topraklardan ayrılmak zorunda kalan Ekrem, eğitimine önce Göygöl ilçesindeki 6 No'lu Ortaokulda, daha sonra ise Abşeron'un Hırdalan kasabasında faaliyet gösteren Kelbecer 20 No'lu Ortaokulunda devam etti.
Henüz genç yaşlarda askerlik mesleğine büyük ilgi duyan Ekrem Şadmanov, 1998 yılında Cemşid Nahçıvanski Askerî Lisesine kabul edildi. Buradaki eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra 2001 yılında Haydar Aliyev Azerbaycan Yüksek Askerî Okuluna girdi. 2005 yılında "Motorize Piyade" branşında üstün başarı derecesiyle mezun olarak Azerbaycan Ordusunda subay olarak göreve başladı.
Ekrem Şadmanov, görev yaptığı her kademede disiplinli kişiliği, üstün liderlik vasıfları ve mesleki bilgi birikimiyle dikkat çekti. 2005 yılından itibaren Silahlı Kuvvetler Eğitim ve Öğretim Merkezinde takım komutanı, bölük komutanı, tabur komutan yardımcısı, kurmay başkanı ve tabur komutanı gibi önemli görevlerde bulundu. Daha sonraki yıllarda Ağdam bölgesinde konuşlu askerî birlikte tabur komutanı ve muharebe eğitimi şube başkanı olarak görev yaparak personelin eğitim ve hazırlık seviyesinin yükseltilmesine önemli katkılar sağladı.
2019 yılında Silahlı Kuvvetler Harp Akademisinde eğitimine devam eden Ekrem Şadmanov, İkinci Karabağ Savaşı başladığında hiç tereddüt etmeden cepheye döndü. 2020 yılının Ekim-Aralık ayları arasında tabur komutanı olarak Cebrayıl ve Kubadlı yönlerinde gerçekleştirilen yoğun muharebelere katıldı. Düşmanın güçlü savunma hatlarının yarılmasında ve birçok stratejik tepenin ele geçirilmesinde büyük cesaret ve kahramanlık gösterdi.
Savaşın ilerleyen safhalarında Şuşa şehrinin çevresindeki stratejik hâkim tepelerin savunulması görevi, onun komutasındaki tabura verildi. Bu kritik görevi başarıyla yerine getirmesi, üstün komutanlık yeteneğinin ve askerî profesyonelliğinin en önemli göstergelerinden biri oldu.
44 gün süren Vatan Savaşı sırasında gösterdiği üstün kahramanlık nedeniyle Ekrem Şadmanov, süresinden önce yarbay rütbesine terfi ettirildi. Ayrıca "Yiğitliğe Göre" madalyası ile "Cebrayıl'ın Kurtuluşu" ve "Kubadlı'nın Kurtuluşu" madalyalarına layık görüldü.
Harp Akademisindeki eğitimini tamamladıktan sonra Sumgayıt'ta bulunan bir askerî birliğe birlik komutan yardımcısı olarak atandı. Yeni kurulan askerî birliğin teşkilatlanması, personelin yetiştirilmesi ve muharebe hazırlık seviyesinin yükseltilmesi yönünde büyük emek verdi.
2022 yılının Eylül ayında gerçekleştirilen "İntikam Operasyonu" sırasında muharebe planlarının hazırlanması, birliklerin sevk ve idaresi ile Kelbecer bölgesindeki stratejik öneme sahip Kömürdağ Tepesi'nin düşmandan temizlenmesi operasyonunda önemli rol oynadı.
2023 yılının Ağustos ayında kurmay başkanı ve birlik komutanının birinci yardımcısı görevine getirilen Yarbay Ekrem Şadmanov, aynı yıl Eylül ayında gerçekleştirilen antiterör operasyonlarında Ağdam-Hocalı yönündeki harekâtın planlanması ve yönetilmesinde üstün başarı gösterdi. Operasyon sırasında birçok stratejik hâkim tepenin ele geçirilmesinde aktif rol aldı.
Ancak bu kahraman komutanın şerefli ömrü, 24 Eylül 2023 tarihinde vatan görevi sırasında sona erdi. Ağdam'ın Gülablı köyü yakınlarında ön cephedeki mevzileri denetlemek üzere hareket ederken bulunduğu KamAZ marka askerî araç, düşman tarafından yola döşenen mayına çarptı. Yarbay Ekrem Şadmanov, kutsal vatan görevini yerine getirirken şehitlik mertebesine ulaştı.
Şehit Yarbay Ekrem Şadmanov, Bakü'deki II. Fahri Hıyaban'da toprağa verildi.Azerbaycan Cumhurbaşkanının 7 Kasım 2023 tarihli kararnamesiyle Yarbay Ekrem Şadmanov, vefatından sonra III. Derece "Vatana Hizmete Göre" Nişanı ve "Vatan Uğrunda" Madalyası ile ödüllendirildi. Bunların yanı sıra görev süresi boyunca "Savaş Katılımcısı", "Askerî Hizmette Üstün Başarı" I., II. ve III. derece madalyaları ile Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin 90., 95. ve 100. kuruluş yıl dönümü madalyaları dâhil olmak üzere toplam 1 nişan ve 13 madalya ile taltif edildi.
Ekrem Şadmanov'un yaşam öyküsü yalnızca başarılı bir askerî kariyerin değil, aynı zamanda vatana sarsılmaz bağlılığın, askerlik yeminine sadakatin ve subay onurunun da en güzel örneklerinden biridir. Doğup büyüdüğü Kelbecer'in hasretiyle yaşayan Ekrem Şadmanov, ömrünü bu kutsal toprakların özgürlüğüne adamış ve sonunda vatanı uğruna en yüce mertebe olan şehitlik makamına ulaşmıştır.
Bugün Şehit Yarbay Ekrem Şadmanov'un aziz hatırası Azerbaycan halkının gönlünde sonsuza kadar yaşayacaktır. Onun kahramanlığı gelecek nesillere vatan sevgisinin, cesaretin ve fedakârlığın en değerli miraslarından biri olarak aktarılacaktır. Geride bıraktığı kızı Solmaz ile oğlu Araz, kahraman babalarının onurlu adını gururla yaşatacak en kıymetli emanetleridir.
Vatan uğruna canını veren kahramanlar hiçbir zaman unutulmaz. Çünkü onların isimleri tarihe altın harflerle yazılır, hatıraları ise milletin hafızasında sonsuza dek yaşamaya devam eder.