Bunu geçen bayramda bir araya geldiğimiz çocuklara söylediğim de kızım Başak eşi Levent’i de kastederek, Biz bir izlence hazırlayalım annemle birlikte dört kişi gideriz, dedi. Ardından da 19 Haziran’ı 20 Haziran’a bağlayan gecede otomobille yola çıkarak 20 Haziran saat 9’da başlayan günübirlik turdaki yerimizi aldık. Rehberimiz Yusuf Bey eşliğinde Çanakkale Şehitliği gezimiz başladı. Amasyalı rehberimiz hem kibar hem de işini iyi yapan bir beydi. Hiçbir sorun yaşamadan Tenedos Turizmin otobüsleriyle saat 09:00-17:30 arası Gelibolu Yarımadasına yapılan günübirlik gezimizi tamamladık. Çanakkale Boğazını Çanakkale-Eceabat arasında çalışan feribotlarla geçiyoruz.
Daha feribota binmeden karşı kıyıda yamaca kabartılan meşale Türk askeri ile Necmettin Halil Onan’ın “Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın, Bu toprak, bir devrin battığı yerdir.” şiirinin iki dizesi bütün görkemiyle ta bu kıyıdan okunmaktadır. Daha varmadan Çanakkale Merkezdeki kıyıdan bu görüntüyü içine alan fotoğraflar çekiyoruz.
Gelibolu Yarımadası Çanakkale Boğazı'nın Avrupa yakasında 33.000 hektar üzerine 1973 yılında kurulmuş olan büyük bir parktır. Birleşmiş Milletler Milli Parklar ve Koruma Alanları listesinde yer almaktadır. Birinci Dünya Savaşı Çanakkale Deniz ve Kara Muharebelerinin yapıldığı yerler Gelibolu Yarımadası içerisindedir. Batık gemiler, toplar, siperler, kaleler ve burçlardan ve savaşla ilgili yüzlerce başka kalıntıdan oluşan geniş bir yelpazenin yanı sıra 60.000'i aşan Türk şehidinin ve yine 250.000'i aşan Avustralya, Yeni Zelanda, İngiliz ve Fransız askerlerinin savaş mezarları ve anıtları buradadır. Muharebe alanları, savaş mezarları, anıtlar ve savaşla ilgili kalıntılar "Tarihi Sit Alanı" ve "Kültürel Varlık" olarak tescil edilmiştir. (https://www.canakkale.gov.tr/gelibolu)
Kilitbahir Kalesini; Namazgah, Hamidiye, Rumeli Mecidiye Tabyalarını; Seyit Onbaşı, Fevzi Çakmak, Yeni Zelanda, Conk Bayırı Atatürk Anıtlarını; Soğanlıdere, Şahindere, Zığındere-Sargıyeri, Gözetleme Tepe, Kocadere, Çataldere, 57. Piyade Alayı Şehitliklerini; Alçıtepe 1915 Siper ve Hilal-i Ahmer Canlandırma Alanı, Ahmet Uslu Müzelerini; Kemalyeri’ni, Yr. Hüseyin Avni Bey Mezarını görüyoruz. En önemlisi de tüm Çanakkale Şehitlerini temsilen 1954-1960 yılları arasında yapılan Çanakkale Şehitleri Anıtı’dır. 1924-1930 yıllarında yapılan yaklaşık 33 m yüksekliğindeki Çanakkale Savaşı İngiliz Anıtı (Cape Helles Anıtı)’na karşılık olsun diye yaptırılmış, yurdun dört bir bucağından gelip şehit düşen Mehmetçik’i temsilen dört ayak ve bir kubbeden oluşan 41,7 metre yüksekliğindeki yapı, Feridun Kip, İsmail Utkular ve Doğan Erginbaş’ca tasarlanmıştır. Şeref holüne üzerinde Mehmet Akif Ersoy’un Çanakkale Şehitlerine şiirinden “Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker! / Gökten ecdâd inerek öpse o pak alnı değer / Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın? / Gömelim gel seni tarihe desem, sığmazsın.” dörtlüğün bulunduğu bir lahit taşı yer alır. Anıtın çevresindeki temsili şehitlikte illere göre şehitler sıralanmıştır. Çanakkale Şehitliği Anıtı ile tüm Gelibolu yarımadası yurdun dört bir yanından gelen görüşmecilerce dolup taşmaktadır. Deyim yerindeyse Çanakkale tüm yurttaşların kıblesi olmuştur. Oraya gidip de duygulanmamak, 100 yıl önce yaşananları ibretle izleyip görerek şehit ve gazilerimizi iyilikle anmamak, şükran duymamak olası değil. Çok etkilendik, yer yer gözyaşlarımızı tutamadık.
İkinci gün Çanakkale Çimenlik Deniz Müzesini gezdik. Osmanlıdan günümüze deniz savaşları ile ilgili pek çok araç gereç silah vb. çağdaş müzecilik anlayışıyla başarılı biçimde sergileniyor. Ünlü Nusret Mayın Gemisinin bire-bir maketini de gördük. Çanakkale Aynalı Çarşısını gezdik. 2004 yapımı Troy (Truva) filminde kullanılıp Türkiye’ye armağan edilen özgün ahşap dev Truva Atı Çanakkale Merkez kordon boyunda sergileniyor. Ünlü Ezine peyniri, zeytinyağı, çam balı, Çanakkale’ye özgü fırınlanmış peynir helvasından tadıp satın aldık.
Ayrıca her zaman yaptığım gibi Çanakkale’deki sahafları dolaşıp kendi kitaplarımla Çanakkale’yi anlatan kitapları değiş-tokuş yaptık. Böylece İllerin Beldesi Çanakkale, Benim Kahramanlarım (Çanakkale’nin İsimsiz Kahramanları…), Kepez Harman Yeri, Çanakkale’de Ne Oldu?, Çanakkale Savaşı Siperin Ardı Vatan, Türk Şiirinde Çanakkale Savaşı kitaplarını kütüphaneme kazandırmış oldum.
Kısaca Çanakkale Şehitlerini şimdiye dek görmeyen herkesin bu yerleri en az bir kez olsun görmelerini şiddetle öneririm. Buraları görmeden başka ülkelerde para harcamayı gereksiz bulurum.
***
İLGİLİSİNE NOT: 28 Haziran 2026 Pazar Saat 13:00-14:30 arası Başkan Fulya Ardıç Ekiz ile Kırşehir Kitap Kültür Derneği üyeleri Kurancılı’daki (Kaman) benim köydeki kütüphanemde toplanıp CENGİZ ÇELİKTEN, İÇİMDE AÇAN ÇİÇEK, UYURGEZERİN SEVİ GÜNLÜĞÜ kitaplarım üzerine söyleşip değerlendirme yapacağız. Bu kitaplarımdan birini okumuş ya da başka okuduğu bir kitabım üzerine sözü sorusu olan kitap dostlarını beklerim. Haberi olmayan dernek üyeleri ile dostlar bu duyurumu çağrılık olarak kabul etsinler lütfen. Söyleşi sonrası kasabamızın doğasını gezeceğiz…